Accessible Requires Authentication Published by De Gruyter Mouton April 12, 2019

Shifting tenses, viewpoints, and the nature of narrative communication

Arie Verhagen
From the journal Cognitive Linguistics

Abstract

This paper first develops a theoretically motivated view of narrative as a special form of inferential, cooperative human communication, of the role that the past tense plays in the intersubjective coordination of narrators and readers, viz. that of ‘curtailing’ the immediate argumentative applicability of the represented situation, and of its relation to viewpoint management. In three case studies, it is subsequently shown how this helps to elucidate certain effects of present and past tense alternations in stories. While these effects are multi-faceted and highly text-specific, there is a common denominator of the use of the past tense in the dimension of narrator-reader communication in the narratives. The analysis supports an independently motivated conception of intersubjectivity that assigns a special status to ‘coordination with other minds’, apart from senders and addressees.

Acknowledgements

I thank two anonymous reviewers, the editors of this issue, and John Newman, the Editor-in-Chief for the Special Issue, for substantial comments on a previous version; these have led to a number of clarifications and improvements. The usual disclaimers apply.

Appendix: Original Dutch fragments

A

Minco (1983)

(6)

Het staat vast dat de twee monteurs van gemeentewerken zich die donderdagochtend niet zoals anders regelrecht van het centraal ketelhuis naar hun werk begaven, maar onderweg eerst aanlegden bij De Salamander. ’s Nachts had het flink gevroren,[…].

Het kan zijn dat ze het nog te koud of te donker vonden voor het karwei dat ze moesten uitvoeren; het is ook mogelijk dat het kwam door de reactie van Baltus, die achter het stuur zat en als vanzelf op zijn rem trapte toen hij bij het passeren van het koffiehuis de tl-buizen boven de toog zag aanflitsen.

Arends (1972)

(7)

Het is 1 september 1968. Maar mijnheer Koopman slaapt nog. Hij is nu 79 jaar. Het is waar dat mijnheer Koopman de lastigste heer van het huis is. Hij is licht dement. Maar dat neemt niet weg dat hij zich over het algemeen dwars gedraagt. Hij gehoorzaamt slecht en kan ’s avonds niet in bed blijven. Als de andere heren al slapen, scharrelt hij nog over de zaal en keert asbakken, die er nog staan, en prullenmanden om.

Elsschot (1934)

(10)

  1. Eerst toonde hij mij een strooibiljet van een bioscoop dat ze hem onderweg in de hand hadden gestopt, vond eindelijk het ministerieel formulier dat zijn levensader afsneed en vroeg wat hij doen moest.

  2. En hem gelijk gevend kreeg ik hem tot aan de straatdeur, toen hij zich plotseling op zijn kromme pikkels omkeerde.

(11)

Daar hij te oud is om bommen te gooien, gaf ik hem den raad zijn krot te verkoopen en ’t geld op te zuipen. Hij krijgt zijn pensioen dan zeker terug. Maar hij is koppig…

(12)

Ik zei nu maar dat de vreemdeling de hand van Adele gevraagd had en dat ik wilde weten of zij in dat huwelijk toestemde.

Het pakte haar zóó dat zij ging zitten en toen moest ik van ’t gebeurde verslag geven tot op den draad.

  1. En wat heb je geantwoord?’.

  2. Dat ik er met jou en Adele moest over spreken.’

Zij kijkt naar den grond en denkt intens. Zóó moet op Buitenlandsche Zaken nagedacht worden als er oorlog dreigt. […]

  1. Heb je dan niet gevraagd…’

Zij gaat niet verder. Zeker begrijpt zij dat ik niets gevraagd heb, heelemaal niets. Dat ik te vodachtig ben om in zoo’n geval wat dan ook te vragen.

Ik stop een pijp maar voel mij niets op mijn gemak als ik haar den rug toekeer om ze op te steken.

(13)

Ik trok voorzichtig mijn jas uit en hield mij dan even koest, waarop ik hoorde dat er in de huiskamer een discussie aan den gang was tusschen Adele, Ida en mijn vrouw.

  1. Toe nou, Adele, in ’t wit. Dan zal ik je sleep dragen’ smeekt Ida.

  2. Dat hangt er van af of zijn ouders komen of niet’ zegt mijn vrouw.

‘Komen zij, dan moet je in de kerk trouwen en dan kan het haast niet anders. Maar komen zij niet […]. Vraag eens aan Bennek wat hij er van denkt.’

  1. Goed, moederlief’ zingt Adele.

Wat mag er aan de hand zijn? ’t Lijkt wel een repetitie van een operette.

Ik sta al een tijd in de huiskamer voor dat Ida mij in de gaten krijgt.

  1. God, daar is Pa’ roept zij.

References

Boven, Erica van & Gillis Dorleijn. 2013 [1999]. Literair mechaniek. Inleiding tot de analyse van verhalen en gedichten. [Literary mechanics. Introduction to the analysis of stories and poems.] Bussum: Uitgeverij Coutinho. Search in Google Scholar

Clark, Herbert H. 1996. Using language. Cambridge: Cambridge University Press. Search in Google Scholar

Clark, Herbert H. 2016. Depicting as a method of communication. Psychological Review 123. 324–347. Search in Google Scholar

Daalder, Saskia & Arie Verhagen. 1993. Dutch tenses and the analysis of a literary text. The case of Marga Minco’s De val’. In Robert S. Kirsner (ed.), The low countries and beyond, 139–150. Lanham, MD: University Press of America. Search in Google Scholar

Dancygier, Barbara. This issue. Proximal and distal deictics and the construal of narrative time. Search in Google Scholar

Dancygier, Barbara & Lieven Vandelanotte. 2016. Discourse viewpoint as network. In Barbara Dancygier, Lu Wei-Lun & Arie Verhagen (eds.), Viewpoint and the fabric of meaning. Form and use of viewpoint tools across languages and modalities, 13–40. Berlin/Boston: De Gruyter Mouton. Search in Google Scholar

Declerck, Renaat. 2003. How to manipulate tenses to express a character’s point of view. Journal of Literary Semantics 32. 85–112. Search in Google Scholar

Dennett, Daniel C. 1987. The intentional stance. Cambridge, MA: MIT Press. Search in Google Scholar

Du Bois, John W. 2007. The stance triangle. In Robert Englebretson (ed.), Stancetaking in discourse. Subjectivity, evaluation, interaction, 139–182. Amsterdam/‌Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Search in Google Scholar

Fleischman, Suzanne. 1990. Tense and narrativity. From medieval performance to modern fiction. Austin, TX: University of Texas Press. Search in Google Scholar

Fludernik, Monika. 2003. Chronology, time, tense and experientiality in narrative. Language and Literature 12. 117–134. Search in Google Scholar

Garvey, Catherine & Thayer L. Kramer. 1989. The language of social pretend play. Developmental Review 9. 364–382. Search in Google Scholar

Geurts, Bart & Paula Rubio‐Fernández. 2015. Pragmatics and processing. Ratio 28. 446–469. Search in Google Scholar

Janzen, Terry. This issue. Shared spaces, shared mind: Connecting past and present viewpoints in American sign language narratives. Search in Google Scholar

Kaper, Willem. 1980. The use of the past tense in games of pretend. Journal of Child Language 7. 213–215. Search in Google Scholar

Lodge, K. R. 1979. The use of the past tense in games of pretend. Journal of Child Language 6. 365–369. Search in Google Scholar

Mercier, Hugo & Dan Sperber. 2017. The enigma of reason. A new theory of human understanding. Cambridge, MA: Harvard University Press. Search in Google Scholar

Nijk, Arjan. This issue. Bridging the gap between the near and the far: Displacement and representation. Search in Google Scholar

Onrust, Margreet, Arie Verhagen & Rob Doeve. 1993. Formuleren. [Formulation] Houten/‌Zaventem: Bohn Stavleu Van Loghum. Search in Google Scholar

Sanders, José & van Krieken Kobie. This issue. Traveling through narrative time: How tense and temporal deixis guide the representation of time and viewpoint in news narratives. Search in Google Scholar

Schaerlaekens, A. M. 1977. De taalontwikkeling van het kind: Een oriëntatie in het Nederlandstalig onderzoek [The linguistic development of the child: An orientation into Dutch language research]. Groningen: Wolters-Noordhoff. Search in Google Scholar

Tomasello, Michael. 2008. Origins of human communication. Cambridge, MA: The MIT Press. Search in Google Scholar

van Duijn, Max J. 2016. The lazy mindreader. A humanities perspective on mindreading and multiple-order intentionality. Leiden: Leiden University PhD dissertation. Search in Google Scholar

van Duijn, Max J. & Arie Verhagen. 2019. Beyond triadic communication: A three-dimensional conceptual space for modeling intersubjectivity. Pragmatics and Cognition. Search in Google Scholar

Verhagen, Arie. 2005. Constructions of intersubjectivity. Discourse, syntax, and cognition. Oxford: Oxford University Press. Search in Google Scholar

Verhagen, Arie. 2008. Intersubjectivity and explanation in linguistics – A reply to Hinzen and Van Lambalgen. Cognitive Linguistics 19. 125–143. Search in Google Scholar

Verhagen, Arie. 2015. Grammar and cooperative communication. In Ewa Dąbrowska & Dagmar Divjak (eds.), Handbook of cognitive linguistics (handbooks of linguistics and communication science 39), 232–252. Berlin/Boston: De Gruyter Mouton. Search in Google Scholar

Literary works cited

Arends, Jan. 1972. Het ontbijt. In Jan Arends (ed.), Keefman. Amsterdam: De Bezige Bij. Reprinted in J. Zwagerman (ed.). 2005. De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 verhalen [Dutch and Flemish literature since 1880 in 250 stories], 695–704. Amsterdam: Prometheus. Translated as “Breakfast”, in Richard Huijing (ed.). 1993. The Dedalus book of Dutch fantasy, 24–37. Sawtry: Dedalus. Search in Google Scholar

Bates, H. E. 1972. The Tiger Moth. In H. E. Bates. 2015. The song of the wren. London etc.: Bloomsbury Reader (e-book). Search in Google Scholar

Elsschot, Willem. 1934. Tsjip. Forum 3. 640–649, 704–722, 860–884, 913–920, 1097–1106. Reprinted in Willem Elsschot. 1957. Verzameld Werk [Collected works], 481–548. Amsterdam: Van Kampen en zoon. Published online at http://dbnl.nl/tekst/elss001tsji01_01/. Search in Google Scholar

Elsschot, Willem. 1946. Het dwaallicht [The will-o’-the-wisp]. Amsterdam: Van Kampen en zoon. Reprinted in Willem Elsschot. 1957. Verzameld Werk [Collected works], 689–722. Amsterdam: Van Kampen en zoon. Search in Google Scholar

Minco, Marga. 1983. De Val [The fall]. Amsterdam: Bert Bakker. Search in Google Scholar

Received: 2018-05-21
Revised: 2018-12-10
Accepted: 2019-02-02
Published Online: 2019-04-12
Published in Print: 2019-05-27

© 2019 Walter de Gruyter GmbH, Berlin/Boston